Thay khớp gối nhân tạo thành công tại BV Hoàn Mỹ Cửu Long. | Bệnh viện Hoàn Mỹ Cửu Long
Chấn Thương - Chỉnh Hình

Thay khớp gối nhân tạo thành công tại BV Hoàn Mỹ Cửu Long.

25-10-2008

Chụp cộng hưởng từ MRI 1.5 Tesla thấy biến đổi thoái hoá khớp gối trái, nằm giữa bao khớp và xơ kheo trái, ngang mức mâm chày trong đầu trên xương chày trái. Viêm bao hoạt dịch quanh đoạn gần cơ bụng chân phải.
Sau khi tư vấn, giải thích cho bệnh nhân và gia đình các thông tin liên quan về tình trạng bệnh lý của bệnh nhân, tư vấn về phẫu thuật thay khớp gối nhân tạo, phương pháp vô cảm. Phẫu thuật thay khớp gối nhân tạo do ê kíp phẫu thuật viên của bệnh viện Hoàn Mỹ Sài Gòn và của bệnh viện Hoàn Mỹ Cửu Long phối hợp thực hiện lúc 15 giờ 30 ngày 10/10/2008 và kết thúc lúc 17 giờ 30, vô cảm bằng phương pháp gây tê tủy sống. Bệnh nhân xuất viện với tình hình sức khoẻ, vết mỗ tốt, bắt đầu tập vật lý trị liệu để phục hồi vận động, đi lại bình thường.
Các thông tin thêm về thay khớp gối nhân tạo

Giải phẫu bình thường của khớp gối.

 

Khớp gối được hình thành nơi tiếp xúc giữa xương đùi (femur) và xương chày (tibia). Một lớp đệm trơn lán của sụn khớp (articular cartilage) phủ lên bề mặt của cả hai xương này để chúng trượt lên nhau một cách êm ái. Sụn khớp được giữ trơn lán bằng dịch khớp (joint fluid) bao bọc bởi lớp màng hoạt dịch (synovial membrane). Dịch khớp chứa trong một mô kín quanh khớp gối được gọi là bao khớp (joint capsule).

Xương bánh chè, hoặc mũ khớp gối (kneecap) là một xương di động ở phía trước khớp gối. Nó được bao bọc trong gân nối cơ lớn mặt trước đùi – cơ tứ đầu đùi (quatriceps), đến phần thấp của xướng cẳng chân. Mặt sau của xương bánh chè được phủ sụn khớp. Nó trượt trong đường rãnh mặt trước xương đùi.

Phẫu thuật thay khớp gối.

Khi khớp gối bị tổn thương nghiêm trọng do bệnh lý hoặc do chấn thương thì việc thay thế bằng khớp gối nhân tạo được chỉ định. Khoảng 500.000 trường hợp phẫu thuật thay khớp gối nhân tạo được thực hiện mỗi năm tại Hoa Kỳ. Hầu hết trường hợp thay khớp gối là ở độ tuổi từ 60 đến 80.

Đau khớp gối có thể ảnh hưởng nặng nề đến khả năng hoạt động trong đời sống của bạn. Hơn 25 năm qua, sự tiến bộ lớn trong thay khớp gối nhân tạo đã cải thiện kết quả phẫu thuật. Phẫu thuật thay khớp gối nhân tạo đã trở nên thông dụng hơn.
Hướng dẫn này sẽ giúp bạn hiểu được:

  • Bác sĩ phẫu thuật trông đợi gì khi phẫu thuật thay khớp gối.
  • Những gì xảy ra trong quá trình phẫu thuật.
  • Những hy vọng sau phẫu thuật là gì.

Ai có thể là đối tượng thay khớp gối?

Các đối tượng cần phẫu thuật thay khớp gối là những người bị viêm xương khớp (osteoarthritis), thoái hóa khớp (degenerative), bệnh khớp ở tuổi trung niên và nguời già. Viêm xương khóp có đặc điểm hư sụn khớp và xương kế cận trong khớp gối. Các hình thức khác của viêm khớp như viêm khớp dạng thấp và viêm khớp do phẫu thuật khớp gối cũng có thể dẫn đến thoái hoá khớp gối. Ngoài ra, gãy xương, rách sụn hoặc/và rách dây chằng cũng có thể dẫn tới những tổn thường không hồi phục khớp gối trong nhiều năm. Quyết định thay khớp gối nhân tạo là do sự trao đổi giữa bạn và bác sĩ. Các phương thức điều trị ban đầu như dụng cụ đi bộ, thuốc chống viêm

Hy vọng gì khi tiến hành phẫu thuật?

Lý do chính khi thay bất kỳ loại khớp nào bằng khớp nhân tạo là ngưng sự ma sát lẫn nhau giữa các xương. Sự ma sát này gây nên cảm giác đau. Sự thay khớp nhân tạo sẽ tạo nên một mặt khớp mới, nó sẽ chuyển động một cách êm ái không gây đau. Mục đích là giúp cho bệnh nhân trở lại các hoạt động bình thường, vận động nhiều hơn mà không có cảm giác đau.
Khớp gối nhân tạo như thế nào?

Nói chung, tuỳ theo từng trường hợp cụ thể, mỗi cas thay khớp gối thường kéo dài khoảng hai giờ. Sau khi xương và sụn khớp gối bị hư được lấy đi, bác sĩ phẫu thuật sẽ đặt khớp gối nhân tạo vào vị trí. Hai loại khớp giả thông thường nhất được sử dụng trong phẫu thuật thay khớp là khớp cement (cement prosthesis) và khớp phi cement (uncemented prosthesis). Thỉnh thoảng sự phối hợp giữa hai loại được sử dụng để thay khớp gối. Khớp gối giả được làm bởi kim loại và nhựa. Khớp giả cement được gắn vào xương bằng một loại keo epoxy. Khớp giả phi cement được gắn vào xương bằng một loại lưới tốt trên bề mặt để cho xương phát riển mào lưới và gắn tự nhiên vào khớp giả.

Khớp giả (khớp gối nhân tạo) bao gồm 3 thành phần sau:

  • Thành phần xương chày để thay đầu xương chày.
  • Thành phần xương đùi để thay hai lồi cầu xương đùi và rãnh xương bánh chè.
  • Thành phần xương bánh chè để thay mặt đáy của mõm khớp gối.

Khớp gối nhân tạo

Nên chuẩn bị trước khi phẫu thuật như thế nào?

Trước khi quyết định phẫu thuật, bạn cần được phẫu thuật viên tư vấn. Quyết định chỉ được thực hiện sau khi bạn đã hiểu thấu đáo về những thông tin liên quan thay khớp nhân tạo. Ngoài việc xác định bệnh sử, bác sĩ khám lâm sàng, đo mức độ đau, các chức năng, cảm giác, vận động của mỗi khớp gối v.v…, chụp X quang, thực hiện một số xét nghiệm cần thiết để xác định chắc chắn là sức khoẻ của bạn là tốt trước khi tiến hành phẫu thuật, thực hiện hồ sơ bệnh án, Ngoài ra, bạn cũng cần gặp bác sĩ điều trị vật lý trị liệu để thảo luận về việc phục hồi chức năng, tập đi sau phẫu thuật và các hướng dẫn khác khi xuất viện. Trong khi tiến hành phẫu thuật, bệnh nhân có thể được gây mê hoặc gây tê tủy sống hoặc gây tê ngoài màng cứng.

Các biến chứng có thể là gì?

Như bất kỳ các phẫu thuật lớn nào, các biến chứng có thể xảy ra. Ở đây không thể hiện toàn bộ các biến chứng có thể xảy ra, nhưng các biến chứng thường gặp là:

• Biến chứng do gây mê: Một số nhỏ bệnh nhân có các vấn đề về gây mê. Các vấn đề này có thể là do phản ứng thuốc, do gây mê. Bác sĩ gây mê sẽ tư vấn và trao đổi với bạn về các nguy cơ liên quan đến việc gây mê.
• Biến chứng về huyết khối tĩnh mạch: Huyết khối tỉnh mạch sâu (deep venous thrombosis – DVT) có thể xảy ra sau bất kỳ cuộc phẫu thuật nào, nhưng thường xảy ra sau phẫu thuật khớp chậu, háng và khớp gối. DVT xảy ra khi cục máu hình thành trong các tỉnh mạch lớn ở chân. Điều này có lẻ là nguyên nhân làm cho chân bị sưng, ấm, đau khi chạm vào. Nếu cục máu trong tĩnh mạch bị vỡ ra một phần, chúng có thể di chuyển đến phổi làm tắc các mao mạch và ngưng cung cấp máu cho một phần của phổi. Điều này được gọi là thuyên tắc phổi (pulmonary embolism). Các phẫu thuật viên phòng ngừa DVT bằng nhiều cách để giảm nguy cơ DVT, nhưng có lẻ cách hiệu quả nhất là hoạt động càng sớm càng tốt sau phẫu thuật. Hai biện pháp khác thường được áp dụng gồm: vớ áp lực mang ở chân và thuốc ngăn ngừa hình thành cục máu.
• Biến chứng nhiểm trùng: Nhiểm trùng có thể là một biến chứng nặng sau phẫu thuật khớp gối. Cơ hội nhiễm trùng sau thay khớp gối nhân tạo có lẽ quanh 1%. Một số nhiễm trùng có thể biểu hiện sớm, ngay cả trước khi xuất viện. Một số khác có thể biểu hiện vài tháng hoặc vài năm sau khi phẫu thuật. Nhiễm trùng có thể vào trong khớp nhân tạo từ các ổ nhiểm xung quanh. Bác sĩ của bạn mong muốn bạn sử dụng kháng sinh khi bạn đi nhổ răng, thực hiện các thủ thuật ở bàng quang, ruột già để làm giảm nguy cơ lan truyền mầm bệnh vào khớp.
• Biến chứng cứng khớp: Trong vài trường hợp, khả năng uốn cong khớp gối không trở về trạng thái bình thường sau phẫu thuật thay khớp gối. Để có thể sử dụng chân một cách hiệu quả là ngồi dậy từ một cái ghế mà chân cong ít nhất là 90 độ. Độ vận động mong muốn là lớn hơn 110 độ. Yếu tố quan trọng nhất quyết định độ vận động sau phẫu thuật là dây chằng và mô mềm được cân bằng trong khi mỗ. Phẫu thuật viên cố gắng để giữ cho khớp gối tốt nhất là giữ cân bằng sức căng của tất cả dây chằng và các mô mềm. Thỉnh thoảng các mô sẹo lớn phát triển sau phẫu thuật và có thể dẫn đến sự gia tăng cứng khớp gối. Nếu điều này xảy ra, bác sĩ phẫu thuật sẽ khuyên bạn trở lại bệnh viện để chỉnh hình mô sẹo giúp tăng vận động khớp gối mà không gây tổn thương khớp.
• Biến chứng lỏng khớp: Lý do thất bại lớn nhất của khớp nhân tạo là tiến trình lỏng khớp nơi kim loại hoặc cement dính vào xương. Tiến bộ lớn đã được trong việc thực hiện kéo dài thời gian của khớp nhân tạo. Hy vọng, khớp gối nhân tạo của bạn có thể kéo dài được từ 12 – 15 năm. Lỏng khớp giả là một vấn đề bởi vì nó thường xuyên gây đau.

Sau phẫu thuật

Phẫu thuật thay khớp gối thường phải nằm điều trị nội trú vài ngày. Ngay trong khi nằm viện, bệnh nhân được bắt đầu tập vật lý trị liệu để bắt đầu vận động khớp gối. Vật lý trị liệu sẽ tiếp tục thực hiện tại nhà sau khi xuất viện. Thuốc chống đau cũng sẽ được bác sĩ kê đơn để giữ cho bệnh nhân dễ chịu. Vết mỗ đã được khâu. Đính lại sẽ lành sau một vài tuần.

Một số bác sĩ chấn thương chỉnh hình khuyến cáo một dụng cụ được biết như một máy vận động thụ động liên tục (continuous passive motion “CPM” machine) ngay sau khi phẫu thuật. Máy này giúp ngăn ngừa cục máu và tăng lànmh vết thương. Nó cũng giúp cho bệnh nhân ít sử dụng thuốc hơn. Máy này có thể giúp cải thiện vận động khớp gối sau khi phẫu thuật thay khớp gối. Tuy nhiên, bệnh nhân cần tự tập vận động khớp gối tốt bằng thể dục. bạn cũng cần điều trị vật lý trị liệu một hoặc hai lần một ngày từ khi bạn còn trong bệnh viện. Vật lý trị liệu sẽ giúp tăng cường độ vận động của khớp gối. tập luyện thuần thục sẽ giúp cho bạn uốn cong và duỗi thẳng khớp gối. Bác sĩ điều trị của bạn sẽ tập mạnh hơn để giúp cải thiện vận động khớp gối và bắt đầu tập các cơ đùi và hông. vận động khớp gối sẽ giúp chân hết sưng và ngăn ngừa huyết khối. Khi bạn đã được ổn định, bác sĩ sẽ giúp bạn tập đi nạng hoặc đi bộ. Hầu hết bệnh nhân có thể xuất viện sau hai đến bống ngày năm viện. Bạn cần kiểm tra thường xuyên sau khi thay khớp gối nhân tạo. Tùy theo tình hình của bạn, có thể kiểm tra mỗi 6 tháng đến mỗi 5 năm. bạn nên thương xuyên tham vấn với bác sĩ nếu bạn có bất kỳ triệu chứng đau tại khớp gối nhân tạo của bạn, hoặc nếu bạn đi lại khó khăn. Hầu hết bệnh nhân có khớp gối nhân tạo sẽ có những lúc đau không liên tục, nhưng khi bạn có cơn đau kéo dài hơn 2 tuần thì bạn nên đến khám bác sĩ. Bác sĩ sẽ khám khớp gối để tìm lý do đau. Chụp phim X quang khớp gối của bạn để so sánh phim X quang trước đây để xem khớp gối nhân tạo có bất kỳ chứng cứ nào về lỏng khớp không.

Phục hồi chức năng.

Sau khi xuất viện, bác sĩ sẽ khám và hướng dẫn điều trị tại nhà từ 1 đến 6 lần. Điều này cần thiết để cho bạn được an toàn, xem xét lại chương trình tập luyện và tiếp tục hướng dẫn về độ vận động của khớp gối. Điều trị vật lý có thể dùng nhiệt, đá hoặc điện để kích thích làm giảm đau và sưng. Bạn nên tiếp tục sử dụng khung tập đi hoặc nạng. Mục đích của điều trị vật lý là giúp bạn cải thiện vận động của khớp gối và khả năng vận động của bạn. Khi bạn đã tốt hoàn toàn thì không cần thăm khám bác sĩ nữa nhưng bạn phải tiếp tục tập luyện theo chương trình tại nhà.

BS Hồ Văn Sanh – BV HMCL

Tham khảo:
www.eorthopod.com/public/patient_education
www.healthsystem.virginia.edu - The University of Virginia Health System