- Äái tháo đưá»ng thai kỳ có thể gây nhiá»u biến cố cho cả mẹ lẫn thai Ä‘ã được chứng mình từ lâu. Tuy nhiên, Ä‘ái tháo đưá»ng thai kỳ mức độ nhẹ ảnh hưởng thế nào lên thai nhi và mẹ vẫn chưa được hiểu rõ. Äịnh nghÄ©a vá» Ä‘ái tháo đưá»ng thai kỳ trước Ä‘ây không cho phép phân biệt mức độ nặng nhẹ. Theo Ä‘ó, Ä‘ái tháo đưá»ng thai kỳ có thể bao gồm từ rối loạn dung nạp glucose đến tăng đưá»ng huyết nặng và cách theo dõi sau sanh liệu có gì khác biệt? Chính vì váºy nghiên cứu HAPO (Hyperglycemia and Adverse Pregnancy Outcome) Ä‘ã được thiết kế nhằm phân tầng yếu tố nguy cÆ¡ và háºu quả cá»§a từng mức độ tăng đưá»ng huyết từ nhẹ đến nặng lên thai kỳ. Kết quả từ nghiên cứu HAPO cho thấy có mối tương quan tỉ lệ thuáºn theo mức độ vá»›i sá»± gia tăng tỉ lệ con to, sanh mổ, hạ đưá»ng huyết ở bé sÆ¡ sinh và nồng độ C-peptide máu cuống rốn.
- Äái tháo đưá»ng thai kỳ Ä‘ang có chiá»u hướng gia tăng do sá»± gia tăng tỉ lệ béo phì, Ä‘ái tháo đưá»ng típ 2 ở ngưá»i trẻ và đỠkháng insulin trong há»™i chứng buồng trứng Ä‘a nang. Do Ä‘ó, mặc dù khuyến cáo này dá»±a trên các nghiên cứu tại Anh Quốc, Hoa Kỳ và Canada, nhưng tại Việt Nam chúng ta cÅ©ng Ä‘ang có những thay đổi nhanh vá» môi trưá»ng và lối sống, dẫn đến tỉ lệ Ä‘ái tháo đưá»ng ngày càng trẻ hóa và tăng nhanh. Theo số liệu má»›i công bố trên Diabetologia năm 2010 cá»§a GS Nguyá»…n Văn Tuấn và BS Tạ Tuyết Mai có khoảng 12% nữ thành thị trên 30 tuổi bị Ä‘ái tháo đưá»ng mà không há» hay biết, thì việc áp dụng khuyến cáo này tại Việt Nam thiết nghÄ© sẽ mang lại nhiá»u lợi ích cho mẹ lẫn thai nhi.
- Sau Ä‘ây là ná»™i dung chính cá»§a khuyến cáo vá» tăng đưá»ng huyết thai kỳ vừa được cáºp nháºt vào tháng 03/2010: Khuyến cáo đặc biệt này giúp chẩn Ä‘oán và phân biệt các cấp độ tăng đưá»ng huyết, bao gồm:
1. Vào tam cá nguyệt thứ nhất: cho các thai phụ nguy cÆ¡ cao
-
Vào lần khám thai đầu tiên, chỉ những thai phụ có nguy cÆ¡ cao má»›i cần thỠđưá»ng huyết Ä‘ói, HbA1c hoặc thỠđưá»ng huyết bất kỳ dá»±a vào số liệu dịch tể các rối loạn đưá»ng huyết theo tuổi cá»§a từng địa phương.
-
Ngưỡng chẩn Ä‘oán Ä‘ái tháo đưá»ng thá»±c sá»± trong thai kỳ cÅ©ng tương tá»± tiêu chí má»›i chẩn Ä‘oán Ä‘ái tháo đưá»ng cá»§a ADA năm nay, nghÄ©a là FPG ≥ 126mg/dL, HbA1c ≥ 6.5% hoặc đưá»ng huyết bất kỳ ≥ 200mg/dL càng chắc chắn.
-
Nếu Ä‘ã đủ tiêu chí chẩn Ä‘oán Ä‘ái tháo đưá»ng thá»±c sá»±, việc Ä‘iá»u trị và theo dõi cÅ©ng tương tá»± bệnh nhân Ä‘ã có Ä‘ái tháo đưá»ng từ trước.
-
Nếu FPG từ 92-125mg/dL: chẩn Ä‘oán Ä‘ái tháo đưá»ng thai kỳ
-
Nếu FPG < 92mg/dL à cần làm nghiệm pháp dung nạp glucose (75g-OGTT) vào tuần thứ 24-28 cá»§a thai kỳ.
Những thai phụ có nguy cÆ¡ cao:
- Thai phụ > 25 tuổi
- Quá cân hoặc béo phì
- Tiá»n căn gia Ä‘ình Ä‘ái tháo đưá»ng (trá»±c hệ)
- Tiá»n căn sanh con > 4kg hoặc được chẩn Ä‘oán Ä‘ái tháo đưá»ng thai kỳ lần trước
- Buồng trứng đa nang
- Äã được chẩn Ä‘oán rối loạn dung nạp hoặc rối loạn đưá»ng huyết Ä‘ói.
2. Vào tuần thứ 24-28 cá»§a thai kỳ: chỉ định cho tất cả thai phụ có FPG trước Ä‘ó < 92mg/dL
-
Äể chẩn Ä‘oán Ä‘ái tháo đưá»ng thai kỳ vào tuần 24-28, thá»±c hiện nghiệm pháp dung nạp glucose, bằng cách cho bệnh nhân nhịn Ä‘ói nguyên Ä‘êm, sáng hôm sau thá» má»™t mẫu đưá»ng huyết Ä‘ói và má»™t mẫu đưá»ng huyết 2 giá» sau khi uống 75g Glucose.
-
Äái tháo đưá»ng rõ nếu FPG ≥ 126mg/dL.
-
Äái tháo đưá»ng thai kỳ nếu: ít nhất má»™t mẫu đưá»ng huyết Ä‘ói từ 92-125mg/dL, đưá»ng huyết 1 giá» sau uống 75g glucose ≥ 180mg/dL và hoặc đưá»ng huyết 2 giá» sau uống 75g glucose ≥ 153mg/dL
-
Nghiệm pháp bình thưá»ng nếu đưá»ng huyết sau uống 75g dưới ngưỡng chẩn Ä‘oán Ä‘ái tháo đưá»ng thai kỳ
-
Thiếu chứng cứ trong việc chỉ định rá»™ng rãi nghiệm pháp dung nạp glucose trong chẩn Ä‘oán và Ä‘iá»u trị Ä‘ái tháo đưá»ng thai kỳ trước tuần 24-28.
-
Má»i thai phụ Ä‘ã được chẩn Ä‘oán Ä‘ái tháo đưá»ng thai kỳ hoặc Ä‘ái tháo đưá»ng thá»±c sá»± trong suốt thai kỳ nên được theo dõi đưá»ng huyết tiếp tục sau sanh.
Bảng 1: Giá trị chẩn Ä‘oán Äái tháo đưá»ng thai kỳ và Ä‘ái tháo đưá»ng thá»±c sá»± trong thai kỳ
|
Chẩn Ä‘oán Äái Tháo ÄÆ°á»ng Thai Kỳ (GDM): tuần 24-28 cá»§a thai kỳ
|
|
|
Ngưỡng chẩn Ä‘oán (mg/dL)
|
% trên ngưỡng chẩn Ä‘oán trong nghiên cứu HAPO
|
|
ÄÆ°á»ng huyết tương:
- Nhịn Ä‘ói (≥ 8 giá»)
- 01 giỠsau uống 75g Glucose
- 02 giỠsau uống 75g Glucose
|
92
180
153
|
8.3%
14%
16.1%
|
|
Chẩn Ä‘oán Äái tháo đưá»ng thá»±c sá»± trong thai kỳ
(Overt Diabetes in pregnancy)
|
|
ÄÆ°á»ng huyết Ä‘ói
|
≥ 126 mg/dL
|
|
|
HbA1c
|
≥ 6.5%
|
Phương pháp chuẩn hóa
|
|
ÄÆ°á»ng huyết bất kỳ
|
≥ 200 mg/dL
|
Cần láºp lại ÄÆ°á»ng huyết Ä‘ói hoặc HbA1c
|
| |
|
|
|
Tóm lại, khuyến cáo này có ảnh hưởng rất lá»›n đến quy trình khám thai định kỳ. Äiểm đặc biệt là khuyến cáo này nhấn mạnh việc các bác sÄ© sản khoa nên tầm soát sá»›m bệnh Ä‘ái tháo đưá»ng thá»±c sá»± (gồm đưá»ng huyết Ä‘ói và HbA1c) cho các thai phụ có nguy cÆ¡ cao vào ngay lần khám thai đầu tiên. Äồng thá»i, toàn bá»™ các thai phụ (ngoại trừ các thai phụ Ä‘ã được chẩn Ä‘oán Ä‘ái tháo đưá»ng thá»±c sá»±) Ä‘á»u nên kiểm tra đưá»ng huyết và tiến hành làm nghiệm pháp dung nạp glucose vào tuần thứ 24-28 cá»§a thai kỳ. Những phụ nữ Ä‘ã được chẩn Ä‘oán Ä‘ái tháo đưá»ng thai kỳ hoặc Ä‘ái tháo đưá»ng thá»±c sá»± trong thai kỳ nên tiếp tục theo dõi đưá»ng huyết sau sinh.
BS. TRÆ¯Æ NG DẠUYÊN
Chuyên khoa Ná»™i Tiết – BV Hoàn Mỹ Sài Gòn
Nguồn: IADPSG Consensus Panel. Diabetes Care; Volume 33; No 3; March 2010;:676-682
|