|
Äa u tuá»· xương là má»™t bệnh lý ác tính xuất phát từ tương bào - má»™t thành phần cá»§a bạch cầu trong máu. Từ má»™t tương bào bất thưá»ng ban đầu phát triển nhân lên thành nhiá»u tế bào bất thưá»ng khác, trong quá trình phát triển các tế bào này có tiết ra má»™t kháng thể đặc biệt gá»i là protein M, Ä‘ó cÅ©ng chính là cÆ¡ sở cho chẩn Ä‘oán và tiên lượng bệnh. Theo thá»i gian, các tế bào này sẽ táºp trung ở tá»§y xương làm lấn át những dòng tế bào máu bình thưá»ng khác như hồng cầu, tiểu cầu. Các tế bào này có thể táºp trung ở nhiá»u vị trí xương đặc được gá»i là Ä‘a u tá»§y xương, nếu bệnh chỉ biểu hiện tại má»™t vị trí xương đơn độc thì được gá»i là u tương bào.
Ngưá»i bị bệnh Ä‘a u tá»§y thưá»ng thấy Ä‘au xương ở phần lưng, có thể xuất hiện tình trạng gãy xương bệnh lý, cảm giác yếu, mệt má»i; lúc nào cÅ©ng thấy khát, thưá»ng xuyên bị nhiá»…m khuẩn và sốt, gầy sút cân; buồn nôn, táo bón; Ä‘i tiểu thưá»ng xuyên...Äây cÅ©ng là những biểu hiện cá»§a nhiá»u bệnh lý khác nhau do Ä‘ó để xác định bệnh Ä‘a u tá»§y xương, bệnh nhân cần được kết hợp làm má»™t số xét nghiệm như:
- Kiểm tra các tế bào máu và các thành phần khác trong máu. Tế bào u tá»§y gây tình trạng tăng calci máu và tăng tá»· lệ tương bào trong máu (Phần lá»›n ngưá»i bệnh có thiếu máu)
- Xét nghiệm nước tiểu: Tìm protein Bence - Jones trong nước tiểu hoặc định lượng protein Bence Jones niệu 24giá». Trong trưá»ng hợp protein này tăng cao trong nước tiểu, có thể gây tắc ống tháºn và há»§y hoại tháºn dẫn đến suy tháºn.
- Chụp phim Xquang: để kiểm tra gãy xương hoặc tổn thương há»§y hoại xương. Tá»§y đồ phát hiện plasmocyte vá»›i Ig đơn dòng (chuá»—i nặng hoặc chuá»—i nhẹ).
- Äiện di protein máu có Ig đơn dòng.
- Sinh thiết: Äây là biện pháp duy nhất giúp khẳng định bệnh xem tế bào ung thư có xâm lấn tá»§y xương hay không. Má»™t số xét nghiệm khác giúp Ä‘ánh giá giai Ä‘oạn như chụp cắt lá»›p vi tính, chụp cá»™ng hưởng từ, xạ hình xương...
Hướng Ä‘iá»u trị bệnh hiện nay
Việc lá»±a chá»n Ä‘iá»u trị tùy thuá»™c vào giai Ä‘oạn bệnh và các triệu chứng cá»§a bệnh. Thuốc Ä‘iá»u trị gồm có các hóa chất chống ung thư (mephalan, cyclophosphamide, vincristin và doxorubicin), và prednisolon là má»™t loại steroid cÅ©ng thưá»ng được sá» dụng. Nhiá»u nghiên cứu khác Ä‘ã mở rá»™ng chỉ định Ä‘iá»u trị bằng thalidomide cho những bệnh nhân Ä‘a u tá»§y xương má»›i phát hiện chưa Ä‘iá»u trị thuốc khác bao giá» vá»›i tá»· lệ Ä‘áp ứng từ 66 - 81%, kéo dài thá»i gian sống cÅ©ng như thá»i gian đến đợt tái phát tiếp theo. Thuốc có thể dùng đơn độc hay kết hợp vá»›i các thuốc khác như thalidomide + dexamethason, thalidomide + dexamethason + melphalan. Không những Ä‘óng vai trò quan trá»ng trong các phác đồ hóa trị liệu đơn thuần, thalidomide đơn độc hay phối hợp vá»›i dexamethason hoặc má»™t số thuốc khác còn được dùng như liệu pháp dẫn để chuẩn bị trước ghép tá»§y, liệu pháp cá»§ng cố và duy trì sau ghép tá»§y tá»± thân, ghép tá»§y đồng loài hay sau Ä‘iá»u trị bằng các phương pháp hóa trị liệu. Tuy váºy, mức độ Ä‘áp ứng cá»§a bệnh vá»›i liá»u thuốc nào là tối ưu còn phụ thuá»™c vào các yếu tố tiên lượng bệnh, giai Ä‘oạn bệnh và vẫn Ä‘ang cần nghiên cứu thêm.
Mặc dù Ä‘ã được Ä‘iá»u trị ổn định, bệnh vẫn luôn có nguy cÆ¡ tái phát trở lại nên việc theo dõi sau Ä‘iá»u trị là rất quan trá»ng. Ngưá»i bệnh cần được kiểm tra thưá»ng xuyên để phát hiện sá»›m các dấu hiệu tái phát bệnh. Việc theo dõi bao gồm: khám lâm sàng, xét nghiệm máu, tá»§y đồ và chụp Xquang.
TT Bác sÄ© BV HMÄL |