|
Té ngã rất thưá»ng xảy ra ở ngưá»i lá»›n tuổi, tỉ lệ và độ trầm trá»ng cá»§a té ngã tăng lên từ từ bắt đầu từ tuổi 60. Äiá»u quan trá»ng là ở ngưá»i cao tuổi, té thưá»ng gây ra háºu quả nghiêm trá»ng hÆ¡n như gãy xương (trong Ä‘ó gãy cổ xương Ä‘ùi là rất nặng ná»). Äiá»u này rất dá»… xảy ra ở ngưá»i cao tuổi do bệnh loãng xương chiếm tá»· lệ khá cao. Gãy xương gây ra nhiá»u biến chứng và di chứng, tiêu tốn rất nhiá»u tiá»n cá»§a cho quá trình chăm sóc và Ä‘iá»u trị. Ngoài ra còn là chấn thương sá» não, có khi phải nằm liệt giưá»ng, các háºu quả tiếp theo vá» thần kinh, tâm thần cÅ©ng như vá» thể chất cÅ©ng nặng ná» hÆ¡n so vá»›i ngưá»i trẻ rất nhiá»u.
Lý do ngưá»i già dá»… bị té ngã là do sức khá»e giảm sút, cÆ¡ quan váºn động suy giảm chức năng (thoái hóa khá»›p, viêm Ä‘a khá»›p, cÆ¡ teo yếu, rối loạn dáng Ä‘i…), giảm Ä‘áp ứng vá»›i các tình huống xảy ra trong sinh hoạt, rối loạn thăng bằng, sa sút trí tuệ, giảm thị lá»±c, mắc má»™t số bệnh mãn tính... Ngoài ra, nÆ¡i ở, Ä‘iá»u kiện sống không an toàn như: nhà cháºt chá»™i, ná»n trÆ¡n, thiếu ánh sáng, khu vá»±c thiếu thông thoáng, trẻ em Ä‘ông, nuôi súc váºt nhiá»u... dá»… tác động gây tai nạn cho ngưá»i già. Phòng tránh tai nạn ở ngưá»i già phải phối hợp nhiá»u biện pháp vá»›i nhau. Sau Ä‘ây là 6 cách để phòng tránh té ngã, giảm thiểu nguy cÆ¡ bị những thương tích nặng dẫn đến tá» vong cho ngưá»i lá»›n tuổi.
1. Gặp bác sÄ©
Nếu Ä‘ã lâu bạn chưa gặp bác sÄ©, Ä‘ây là thá»i Ä‘iểm để thá»±c hiện kiểm tra sức khá»e tổng quát. Trong thăm khám, bạn nên yêu cầu bác sÄ© dành thá»i giá» tìm hiểu kỹ vá» bạn, từ môi trưá»ng bạn Ä‘ang sống, sức khá»e cá»§a bạn đến những loại thuốc bạn Ä‘ang dùng. Từ những chi tiết Ä‘ó, bác sÄ© sẽ có thể tiên lượng được nguy cÆ¡ té ngã cá»§a bạn. Những câu há»i bác sÄ© có thể đặt ra là:
- Bạn Ä‘ang dùng những thuốc gì? Ðem theo tất cả những thuốc, kể cả thuốc mua tá»± do không toa, cùng liá»u lượng. Bác sÄ© sẽ kiểm tra lại hết các thuốc và cho biết vá» những phản ứng phụ cá»§a thuốc có thể khiến bạn bị té ngã. Nếu cần, bác sÄ© sẽ hướng dẫn bạn giảm dần rồi ngừng hẳn má»™t vài loại thuốc có tác dụng phụ nguy hiểm, thí dụ như thuốc an thần và thuốc ngá»§.
- Bạn Ä‘ã bị té ngã lần nào chưa? Nên ghi chép lại những chi tiết những lần té ngã: giá» nào, ở Ä‘âu và ngã như thế nào. Kể ra cả những lần suýt ngã nhưng gượng lại hoặc vịn vào chá»— nào Ä‘ó được.
- Có phải tình trạng sức khá»e Ä‘ã gây ra cái té ngã Ä‘ó không? Bác sÄ© sẽ kiểm tra mắt, tai bạn xem có vấn đỠnào khiến gây ra té ngã không. Hãy kể rõ nếu bạn bị chóng mặt, Ä‘au khá»›p xương, tê chân, khó thở. Bác sÄ© cần kiểm tra sức mạnh, thăng bằng và dáng Ä‘i đứng cá»§a bạn.
2. Tiếp tục duy trì váºn động
- Nên váºn động thân thể thưá»ng xuyên. Táºp những môn thể dục nhẹ nhàng như Ä‘i bá»™, váºn động dưới nước, thái cá»±c quyá»n... Những môn váºn động này giúp bạn mạnh mẽ lên, thăng bằng tốt hÆ¡n, dẻo dai hÆ¡n. Trước khi luyện táºp môn gì, nên há»i ý kiến bác sÄ©.
- Nếu bạn nghÄ© táºp thể dục có thể làm bạn té ngã, nên nói vá»›i bác sÄ©. Có thể bạn cần gặp chuyên viên váºt lý trị liệu để giúp bạn váºn động.

3. Mang giày tốt
Mang giày cao gót hay giầy lẹp xẹp có đế trÆ¡n Ä‘á»u có thể làm bạn té ngã. Nên theo những chỉ dẫn sau Ä‘ây:
- Ðo số giầy cẩn tháºn để mang cho vừa
- Chá»n giầy chắc chắn, đế không trợt
- Không mang giày có đế quá dày
- Mang giày có quai gài chặt, đừng Ä‘i dép xá»
- Nếu phụ nữ có bàn bàn chân rá»™ng bá» ngang, có thể dùng giày cá»§a Ä‘àn ông.
4. Dẹp những chướng ngại nguy hiểm trong nhà
Nhìn kỹ trong nhà cá»§a bạn, từ phòng khách đến phòng ăn, phòng tắm... Những váºt dụng quá nhiá»u và những váºt dụng trang trí có thể làm bạn vấp ngã. Nên theo lá»i khuyên sau Ä‘ây:
- Dá»n dẹp hết thùng giấy, báo, dây Ä‘iện, dây diện thoại nÆ¡i những hành lang.
- Dá»n dẹp bàn thấp, giá đựng tạp chí, giá bày cây cảnh... khá»i những nÆ¡i thưá»ng qua lại.
- Những tấm thảm rá»i cần được dán dính chặt vào sàn bằng băng keo hai mặt, hoặc phải mua thảm có mặt dưới không trợt.
- Chùi ngay những chất lá»ng đổ ra sàn nhà
- Chùi sàn nhà bằng dầu không trợt
- Những chá»— sàn hay thảm long ra phải được sá»a ngay
- Ðể những váºt dụng cần thiết ở chá»— thấp, dá»… lấy
- Ðể những miếng cao su không trợt trong bồn tắm hay vòi sen

5. Báºt Ä‘èn sáng
Càng lá»›n tuổi, ánh sáng sẽ đến háºu phòng (phần sau) cá»§a mắt ít hÆ¡n khiến bạn không cảm nháºn được mầu và chuyển động. Nên dùng bóng Ä‘iện sáng để tránh bị vấp những váºt dụng bạn không nháºn ra được. Tuy nhiên không nên dùng bóng quá công suất an toàn cho má»™t váºt dụng nào Ä‘ó vì có thể gây há»a hoạn. Ngoài ra, nên:
- Ðể má»™t ngá»n Ä‘èn gần giưá»ng, tay có thể vá»›i tá»›i được để phòng khi dáºy ban Ä‘êm.
- Dá»n chá»— trống để Ä‘i tá»›i chá»— công tắc Ä‘èn dá»… dàng nếu nó không nằm ngay cá»a. Dùng công tắc có ánh sáng lân tinh để phát sáng trong Ä‘êm.
- Gắn Ä‘èn Ä‘êm nhá» trong phòng ngá»§, phòng tắm hay hành lang
- Báºt Ä‘èn trước khi lên hay xuống thang lầu. Gắn công tắc ngay đầu hay chân cầu thang.
- Cất giữ Ä‘èn pin chá»— dá»… tìm.
6. Dùng những dụng cụ trợ giúp
Nếu bạn Ä‘i không vững, bác sÄ© có thể khuyên dùng thêm gáºy hay khung xe táºp Ä‘i “walker”. Nên thá» dùng những thứ sau:
- Gắn tay vịn vào tưá»ng trong phòng tắm, ngay ngoài cá»a bồn tắm hay vòi sen
- Gắn bồn cầu cao hay có chá»— dá»±a tay để ngồi cho vững
- Ðặt má»™t ghế tháºt chắc và vững trong bồn tắm hay dưới vòi sen để ngồi khi cần. Dùng vòi sen di động được để có thể tắm ngồi.
- Cầu thang phải có tay vịn hai bên.
- Nấc thang phải không trÆ¡n
Nếu cần, bạn có thể phải đầu tư vào những váºt dụng giúp an toàn trong nhà. Nếu bạn dá»± định ở lâu má»™t chá»— nào Ä‘ó, chuyện phải tốn tiá»n cho những váºt dụng này là Ä‘iá»u Ä‘áng làm.

III. Háºu Quả cá»§a Té Ngã ở Ngưá»i Cao Tuổi
Sá»± tin tưởng vào khả năng hoạt động cá»§a ngưá»i già có thể mất Ä‘i nhanh chóng nếu há» bị ngã. Ná»—i lo sợ sẽ bị ngã nữa sẽ làm cho há» hạn chế hoạt động, há» sẽ ở lỳ trong nhà vì cho rằng Ä‘i ra là quá nguy hiểm và kết cục là gây nhiá»u háºu quả vá» sinh hoạt thưá»ng ngày cÅ©ng như vá» mặt xã há»™i. Ngay trong nhà há» cÅ©ng hạn chế hoạt động tá»›i mức tối thiểu, ngồi nhiá»u, bá» mặc cho nhiá»u việc không được lưu tâm tá»›i. Sá»± lo sợ bị ngã trong nhà tắm, nhà vệ sinh có thể dẫn tá»›i sá»± sao nhãng vệ sinh cá nhân.
Tổn hại do ngã có thể rất nghiêm trá»ng đặc biệt khi ngã ở cầu thang, gần lá»a hoặc gần bếp lò. Nhưng ngay cả những tổn thương bầm giáºp, run rẩy sau ngã cÅ©ng có thể làm cho ngưá»i già chỉ muốn ở trên giưá»ng không muốn làm bất cứ việc gì khác. Äôi khi, những Ä‘au đớn vá» ngã không nghiêm trá»ng lắm, nhưng ngưá»i già không tá»± dáºy được, bắt buá»™c phải nằm tại nÆ¡i ngã cho đến khi có ngưá»i đến giúp. Trong những trưá»ng hợp này nhiá»u biến chứng nguy hiểm như Ä‘au tăng lên, viêm phổi, hoặc hạ nhiệt độ cÆ¡ thể đột ngá»™t, có thể dẫn đến háºu quả tai hại.
BS. Äá»’NG NGỌC KHANH - BV Hoàn Mỹ Sài Gòn tổng hợp từ tài liệu từ:
www.dactai.net / www.nutifood.com.vn / 60s.com.vn/ www.cuocsongviet.com.vn |