Giác mạc (tròng đen) là một mô trong suốt chiếm 1/6 trước vỏ nhản cầu. Giác mạc giống như một thấu kính với độ dầy ở trung tâm khoảng 0.5mm và ngoại vi khoảng 1mm. Vì một lý do nào đó giác mạc bị tổn thương để lại một sẹo mờ, đục, àm ảnh hưởng đến thị lực hoặc đau nhức

Bệnh nhân sẽ được bác sĩ chuyên khoa khám và cho chỉ định phẩu thuật ghép giác mạc. Đó là một phẫu thuật nhằm thay thế tổ chức giác mạc bệnh lý của bệnh nhân bằng tổ chức giác mạc lành của người hiến tặng. Mảnh Giác mạc ghép có thể chỉ là  một phần bề dầy giác mạc (ghép lớp) hoặc cả bề dầy giác mạc (ghép xuyên).

Ghép giác mạc giúp cải thiện thị lực, giảm đau nhức, giải quyết thẩm mỹ, hoặc điều trị những thương tổn kéo dài. Mỗi năm có khoảng 40.000 ca ghép giác mạc được thực hiện ở Hoa Kỳ.

Những ai được Ghép giác mạc ?

 Thông thường khi có nhu cầu ghép giác mạc bạn sẽ đến các bác sĩ chuyên khoa, tại đây, bạn sẽ được thăm khám thật kỹ lưỡng và được các bác sĩ đánh giá, xếp loại thương tổn của giác mạc, làm cơ sở cho chỉ định ghép. Tình trạng giác mạc bệnh nhân trước khi nhận ghép có vai trò quan trọng đối với tiên lượng cuộc ghép: những bệnh nhân bị loạn dưỡng giác mạc di truyền, giác mạc hình chóp, hoặc sẹo giác mạc có ít tân mạch...có tiên lượng phẫu thuật tốt hơn những bệnh nhân trước mổ có tổn thương sẹo tân mạch dầy, viêm nhiễm nặng làm thương tổn cho cả phần sau nhãn cầu,... hay ở những bệnh nhân có các bệnh lý phối hợp như glaucoma, khô mắt do dị ứng, ..hoặc những bệnh lý vẫn còn gây tổn thương tiếp tục cho giác mạc chưa được điều trị dứt điểm.

Tuổi của bệnh nhân rất quan trọng : tiên lượng mổ và diễn biến hậu phẫu, ở bệnh nhân trẻ thường nhẹ nhàng và tốt hơn người già. Vì vậy thứ tự lựa chọn ưu tiên cho những ca ghép được đánh giá sẽ có kết quả thành công cao.

Ghép giác mạc được thực hiện như thế nào ?

Giác mạc người hiến tặng được lấy sau khi chết- trước 6 giờ, được ngâm trong dung dịch bảo quản ở nhiệt độ 2-4 độ C và được làm một số xét nghiệm sàng lọc như đếm tế bào nội mô, HIV, viêm gan B …trước khi quyết định sử dụng ghép cho bệnh nhân.

Bác sĩ xác định kích thước mãnh ghép tùy vào thương tổn của giác mạc, thường bác sĩ sẽ khoang một vòng đường kính từ 7mm-8mm, sau đó cố định mảnh ghép bằng nhiều nốt chỉ siêu nhỏ.

Sau mổ bệnh nhân sẽ nằm bất động và băng kín mắt trong ngày đầu, từ ngày thứ hai được băng che, thời gian nằm bệnh viện từ 5 đến 7 ngày.
Sau đó bệnh nhân sẽ được theo dỏi tái khám mỗi 1 tuần, 2 tuần, 4 tuần, 2 tháng, 6 tháng,1 năm.

Ghép giác mạc có nguy hiểm gì không ?

Thông thường ghép giác mạc không nguy hiểm, tuy nhiên vẫn có biến chứng.
Biến chứng sớm như: xẹp tiền phòng , phòi mống mắt, vết mổ hở, bụt chỉ khâu, nhiễm trùng,…các biến chứng này thường xảy ra trong những ngày nằm viện, nên sẽ được các bác sĩ chỉnh sửa.

Các biến chứng muộn thường có thể gặp như: Glaucom, hở bờ ghép, loạn thị , và tái phát bệnh củ trên mảnh ghép.

 Hiện tượng ghép thất bại: ở giai đoạn sớm biểu hiện bằng phù đục mảnh ghép trong vài ngày đầu sau mổ. Còn ở giai đoạn muộn thất bại của ghép giác mạc chủ yếu do phản ứng miễn dịch thải hồi mãnh ghép, cơ thể không chấp nhận mảnh giác mạc của người hiến tặng. ( thường chiếm tỉ lệ 20% các ca ghép)

Một điều cần lưu ý là : bệnh nhân ghép giác mạc phải được chăm sóc và theo dỏi một thời gian dài, nên thành công của ca phẫu thuật chỉ là bước đầu, niềm vui trọn vẹn đòi hỏi phải tốn rất nhiều công sức của bệnh nhân và bác sĩ, kể cả gánh nặng tài chính mà bệnh nhân phải gánh chịu về sau này.

Bs Huỳnh Nhất Thống
Khoa Mắt BV Hoàn Mỹ Cửu Long