|
Chú thích hình: Y Khoa vào Thế Ká»· thứ 19th: Äá»™ng Tác Sá» Chạm cá»§a Thầy Thuốc (The Touch). Hình cổ Ä‘iển mô tả thầy thuốc khám lâm sàng cho má»™t bệnh nhân nữ. Nhiá»u sách y khoa thế ká»· thứ 19 sá» dụng bức hình này để mô tả cách thức thăm khám Ä‘úng đắn má»™t bệnh nhân nữ. Mắt thầy thuốc phải nhìn Ä‘i hướng khác để không làm cho bệnh nhân phải e thẹn, ngại ngùng. Tuy hiện nay không còn được tiến hành theo cung cách mô tả như hình trên Ä‘ây cá»§a sách Y Khoa thế ká»· thứ 19 nữa, nó vẫn còn là má»™t động tác mà chúng ta Ä‘ang giảng dạy cho các sinh viên y khoa, như là kinh nghiệm đầu tiên cá»§a há» trong mối quan hệ vá»›i bệnh nhân, trước Ä‘ó vẫn còn là má»™t ngưá»i xa lạ.
Sá» chạm bệnh nhân, bước đầu có thể là má»™t cái bắt tay, sẽ tạo được mối liên kết vá»›i ngưá»i bệnh. Nó có thể được xem như Ä‘ánh dấu sá»± khởi đầu cá»§a mối liên hệ giữa thầy thuốc và bệnh nhân, vá»›i hy vá»ng sẽ tiếp tục Ä‘em lại lợi ích cho ngưá»i bệnh.
Chất lượng cá»§a cái bắt tay, ngay từ bước đầu, Ä‘ã có thể cho hai bên hiểu biết má»™t phần nào vá» ngưá»i đối diện cá»§a mình. Kế đến, khi bệnh nhân kể lại tiá»n sá» bệnh và những Ä‘iá»u há» cảm nháºn, động tác cá»§a ngưá»i thầy thuốc khi đặt bàn tay cá»§a mình lên cánh tay hoặc vai cá»§a bệnh nhân vào thá»i Ä‘iểm há» biểu lá»™ các xúc cảm mạnh mẽ, cho thấy ngưá»i thầy thuốc hiểu rõ ná»—i lo âu cá»§a há» và Ä‘ang có mặt để há»— trợ.
Äá»™ng tác sá» chạm sẽ tiếp diá»…n sang việc thăm khám lâm sàng, và lúc Ä‘ó sẽ được gá»i là ấn chẩn.
Thông thưá»ng, động tác sá» chạm đầu tiên trong thăm khám lâm sàng diá»…n ra khi ngưá»i thầy thuốc chứ không phải ngưá»i Ä‘iá»u dưỡng Ä‘o các dấu hiệu sinh tồn: mạch, huyết áp cá»§a bệnh nhân.
Nó cÅ©ng có thể là thá»i Ä‘iểm đầu tiên khi thầy thuốc và ngưá»i bệnh tiếp cáºn nhau, trở thành chỉ Ä‘iểm cho những gì sẽ tiếp diá»…n trong suốt quá trình thăm khám, sau Ä‘ó phát triển thành má»™t mối liên hệ gắn bó hÆ¡n. Ấn chẩn thưá»ng được dùng nhiá»u trong thăm khám lâm sàng. Sinh viên y khoa thưá»ng được hướng dẫn rằng việc làm ấm Ä‘ôi bàn tay cá»§a mình là Ä‘iá»u quan trá»ng khi thăm khám bệnh nhân, vì sá» vào cÆ¡ thể bệnh nhân vá»›i Ä‘ôi tay lạnh giá sẽ gây cảm giác khó chịu cho ngưá»i bệnh và Ä‘em đến những kết quả sai lệch.
Äá»™ng tác sá» chạm khi thăm khám cá»§a thầy thuốc không chỉ phát hiện ra những vùng Ä‘au khi ấn chẩn trên cÆ¡ thể bệnh nhân mà còn giúp hiểu rõ vá» nhiệt độ, cấu trúc, độ ẩm và độ Ä‘àn hồi cá»§a da. Ngoài ra, động tác sá» chạm còn giúp phát hiện xem có những tiếng nổ lép bép, lách tách ở mô dưới da hoặc các khá»›p, biểu hiện cho tình trạng bệnh lý.
Äá»™ng tác sá» chạm còn giúp phát hiện những rung động âm thanh ở phổi, rung miêu ở tim, hoặc các khối u trong da, dưới da, trong khung xương hoặc trong các hốc tá»± nhiên cá»§a cÆ¡ thể ngưá»i bệnh.
Äá»™ng tác sá» chạm cá»§a bác sÄ© tiếp tục trong suốt thá»i gian thăm khám lâm sàng, chỉ ngừng khi việc thăm khám Ä‘ã chấm dứt và bắt đầu tiến hành bàn luáºn các kết quả. Lúc Ä‘ó, việc chạm nhẹ nhưng liên tục trên cánh tay hoặc bàn tay bệnh nhân, nhất là trong những tình huống phải thông báo cho há» biết những kết quả não lòng, có thể biểu hiện cho thấy ngưá»i thầy thuốc vẫn chá»§ tâm giữ mối liên hệ để giúp đỡ ngưá»i bệnh khi bắt đầu hoặc tiếp tục sá»± chăm sóc y khoa.
- Sá» chạm đơn thuần có thể Ä‘em đến cảm xúc cho bệnh nhân và Ä‘ôi khi cả cho ngưá»i thầy thuốc. Tuy nhiên động tác sá» chạm chỉ có thể là má»™t phần cá»§a toàn bá»™ hoạt động mà dá»± định duy nhất cá»§a thầy thuốc là Ä‘em lại lợi ích cho ngưá»i bệnh.
- Äể kết luáºn, như chúng ta Ä‘ã thấy, động tác sá» chạm cá»§a thầy thuốc nếu được sá» dụng má»™t cách thông minh và chuyên nghiệp có thể Ä‘em lại những lợi ích Ä‘a dạng vá» cả hai mặt tâm lý tiếp xúc lẫn chẩn Ä‘oán. Ngoài ra, có thể thấy rõ là động tác tiếp xúc sá» chạm sẽ không thể diá»…n ra khi mối liên hệ giữa thầy thuốc và bệnh nhân được tiến hành thông qua Ä‘iện thoại, video hoặc các thư từ Ä‘iện tá».
Có thể hiểu được tại sao những giảng viên y khoa cá»§a chúng ta luôn nhấn mạnh rằng ấn chẩn là má»™t lợi khí y khoa quan trá»ng vá»›i tất cả những khía cạnh Ä‘a dạng cá»§a nó.
BS. Äá»’NG NGỌC KHANH - BV Hoàn Mỹ Sài Gòn
Tham Khảo: www.victoriana.com
|