THAY KHỚP Gá»I NHÂN TẠO
TẠI BV HOÀN MỸ CỬU LONG
Giải phẫu bình thưá»ng cá»§a khá»›p gối.
Khá»›p gối được hình thành nÆ¡i tiếp xúc giữa xương Ä‘ùi (femur) và xương chày (tibia). Má»™t lá»›p đệm trÆ¡n lán cá»§a sụn khá»›p (articular cartilage) phá»§ lên bá» mặt cá»§a cả hai xương này để chúng trượt lên nhau má»™t cách êm ái. Sụn khá»›p được giữ trÆ¡n lán bằng dịch khá»›p (joint fluid) bao bá»c bởi lá»›p màng hoạt dịch (synovial membrane). Dịch khá»›p chứa trong má»™t mô kín quanh khá»›p gối được gá»i là bao khá»›p (joint capsule).
Xương bánh chè, hoặc mÅ© khá»›p gối (kneecap) là má»™t xương di động ở phía trước khá»›p gối. Nó được bao bá»c trong gân nối cÆ¡ lá»›n mặt trước Ä‘ùi – cÆ¡ tứ đầu Ä‘ùi (quatriceps), đến phần thấp cá»§a xướng cẳng chân. Mặt sau cá»§a xương bánh chè được phá»§ sụn khá»›p. Nó trượt trong đưá»ng rãnh mặt trước xương Ä‘ùi.
Phẫu thuáºt thay khá»›p gối.
Khi khá»›p gối bị tổn thương nghiêm trá»ng do bệnh lý hoặc do chấn thương thì việc thay thế bằng khá»›p gối nhân tạo được chỉ định. Khoảng 500.000 trưá»ng hợp phẫu thuáºt thay khá»›p gối nhân tạo được thá»±c hiện má»—i năm tại Hoa Kỳ. Hầu hết trưá»ng hợp thay khá»›p gối là ở độ tuổi từ 60 đến 80.
Äau khá»›p gối có thể ảnh hưởng nặng nỠđến khả năng hoạt động trong Ä‘á»i sống cá»§a bạn. HÆ¡n 25 năm qua, sá»± tiến bá»™ lá»›n trong thay khá»›p gối nhân tạo Ä‘ã cải thiện kết quả phẫu thuáºt. Phẫu thuáºt thay khá»›p gối nhân tạo Ä‘ã trở nên thông dụng hÆ¡n.
Hướng dẫn này sẽ giúp bạn hiểu được:
• Bác sÄ© phẫu thuáºt trông đợi gì khi phẫu thuáºt thay khá»›p gối.
• Những gì xảy ra trong quá trình phẫu thuáºt.
• Những hy vá»ng sau phẫu thuáºt là gì.


Ai có thể là đối tượng thay khá»›p gối?
Các đối tượng cần phẫu thuáºt thay khá»›p gối là những ngưá»i bị viêm xương khá»›p (osteoarthritis), thoái hóa khá»›p (degenerative), bệnh khá»›p ở tuổi trung niên và nguá»i già. Viêm xương khóp có đặc Ä‘iểm hư sụn khá»›p và xương kế cáºn trong khá»›p gối. Các hình thức khác cá»§a viêm khá»›p như viêm khá»›p dạng thấp và viêm khá»›p do phẫu thuáºt khá»›p gối cÅ©ng có thể dẫn đến thoái hoá khá»›p gối. Ngoài ra, gãy xương, rách sụn hoặc/và rách dây chằng cÅ©ng có thể dẫn tá»›i những tổn thưá»ng không hồi phục khá»›p gối trong nhiá»u năm. Quyết định thay khá»›p gối nhân tạo là do sá»± trao đổi giữa bạn và bác sÄ©. Các phương thức Ä‘iá»u trị ban đầu như dụng cụ Ä‘i bá»™, thuốc chống viêm

Hy vá»ng gì khi tiến hành phẫu thuáºt?
Lý do chính khi thay bất kỳ loại khá»›p nào bằng khá»›p nhân tạo là ngưng sá»± ma sát lẫn nhau giữa các xương. Sá»± ma sát này gây nên cảm giác Ä‘au. Sá»± thay khá»›p nhân tạo sẽ tạo nên má»™t mặt khá»›p má»›i, nó sẽ chuyển động má»™t cách êm ái không gây Ä‘au. Mục Ä‘ích là giúp cho bệnh nhân trở lại các hoạt động bình thưá»ng, váºn động nhiá»u hÆ¡n mà không có cảm giác Ä‘au.
Khá»›p gối nhân tạo như thế nào?
Nói chung, tuỳ theo từng trưá»ng hợp cụ thể, má»—i cas thay khá»›p gối thưá»ng kéo dài khoảng hai giá». Sau khi xương và sụn khá»›p gối bị hư được lấy Ä‘i, bác sÄ© phẫu thuáºt sẽ đặt khá»›p gối nhân tạo vào vị trí. Hai loại khá»›p giả thông thưá»ng nhất được sá» dụng trong phẫu thuáºt thay khá»›p là khá»›p cement (cement prosthesis) và khá»›p phi cement (uncemented prosthesis). Thỉnh thoảng sá»± phối hợp giữa hai loại được sá» dụng để thay khá»›p gối. Khá»›p gối giả được làm bởi kim loại và nhá»±a. Khá»›p giả cement được gắn vào xương bằng má»™t loại keo epoxy. Khá»›p giả phi cement được gắn vào xương bằng má»™t loại lưới tốt trên bá» mặt để cho xương phát riển mào lưới và gắn tá»± nhiên vào khá»›p giả.
Khá»›p giả (khá»›p gối nhân tạo) bao gồm 3 thành phần sau:
• Thành phần xương chày để thay đầu xương chày.
• Thành phần xưƟi lá»›p màng hoạt dịch (synovial membrane). Dịch khá»›p chứa trong má»™t mô kín quanh khá»›p gối được gá»i là bao khá»›p (joint capsule).
Xương bánh chè, hoặc mÅ© khá»›p gối (kneecap) là má»™t xương di động ở phía trước khá»›p gối. Nó được bao bá»c trong gân nối cÆ¡ lá»›n mặt trước Ä‘ùi – cÆ¡ tứ đầu Ä‘ùi (quatriceps), đến phần thấp cá»§a xướng cẳng chân. Mặt sau cá»§a xương bánh chè được phá»§ sụn khá»›p. Nó trượt trong đưá»ng rãnh mặt trước xương Ä‘ùi.
Phẫu thuáºt thay khá»›p gối.
Khi khá»›p gối bị tổn thương nghiêm trá»ng do bệnh lý hoặc do chấn thương thì việc thay thế bằng khá»›p gối nhân tạo được chỉ định. Khoảng 500.000 trưá»ng hợp phẫu thuáºt thay khá»›p gối nhân tạo được thá»±c hiện má»—i năm tại Hoa Kỳ. Hầu hết trưá»ng hợp thay khá»›p gối là ở độ tuổi từ 60 đến 80.
Äau khá»›p gối có thể ảnh hưởng nặng nỠđến khả năng hoạt động trong Ä‘á»i sống cá»§a bạn. HÆ¡n 25 năm qua, sá»± tiến bá»™ lá»›n trong thay khá»›p gối nhân tạo Ä‘ã cải thiện kết quả phẫu thuáºt. Phẫu thuáºt thay khá»›p gối nhân tạo Ä‘ã trở nên thông dụng hÆ¡n.
Hướng dẫn này sẽ giúp bạn hiểu được:
• Bác sÄ© phẫu thuáºt trông đợi gì khi phẫu thuáºt thay khá»›p gối.
• Những gì xảy ra trong quá trình phẫu thuáºt.
• Những hy vá»ng sau phẫu thuáºt là gì.


Ai có thể là đối tượng thay khá»›p gối?
Các đối tượng cần phẫu thuáºt thay khá»›p gối là những ngưá»i bị viêm xương khá»›p (osteoarthritis), thoái hóa khá»›p (degenerative), bệnh khá»›p ở tuổi trung niên và nguá»i già. Viêm xương khóp có đặc Ä‘iểm hư sụn khá»›p và xương kế cáºn trong khá»›p gối. Các hình thức khác cá»§a viêm khá»›p như viêm khá»›p dạng thấp và viêm khá»›p do phẫu thuáºt khá»›p gối cÅ©ng có thể dẫn đến thoái hoá khá»›p gối. Ngoài ra, gãy xương, rách sụn hoặc/và rách dây chằng cÅ©ng có thể dẫn tá»›i những tổn thưá»ng không hồi phục khá»›p gối trong nhiá»u năm. Quyết định thay khá»›p gối nhân tạo là do sá»± trao đổi giữa bạn và bác sÄ©. Các phương thức Ä‘iá»u trị ban đầu như dụng cụ Ä‘i bá»™, thuốc chống viêm

Hy vá»ng gì khi tiến hành phẫu thuáºt?
Lý do chính khi thay bất kỳ loại khá»›p nào bằng khá»›p nhân tạo là ngưng sá»± ma sát lẫn nhau giữa các xương. Sá»± ma sát này gây nên cảm giác Ä‘au. Sá»± thay khá»›p nhân tạo sẽ tạo nên má»™t mặt khá»›p má»›i, nó sẽ chuyển động má»™t cách êm ái không gây Ä‘au. Mục Ä‘ích là giúp cho bệnh nhân trở lại các hoạt động bình thưá»ng, váºn động nhiá»u hÆ¡n mà không có cảm giác Ä‘au.
Khá»›p gối nhân tạo như thế nào?
Nói chung, tuỳ theo từng trưá»ng hợp cụ thể, má»—i cas thay khá»›p gối thưá»ng kéo dài khoảng hai giá». Sau khi xương và sụn khá»›p gối bị hư được lấy Ä‘i, bác sÄ© phẫu thuáºt sẽ đặt khá»›p gối nhân tạo vào vị trí. Hai loại khá»›p giả thông thưá»ng nhất được sá» dụng trong phẫu thuáºt thay khá»›p là khá»›p cement (cement prosthesis) và khá»›p phi cement (uncemented prosthesis). Thỉnh thoảng sá»± phối hợp giữa hai loại được sá» dụng để thay khá»›p gối. Khá»›p gối giả được làm bởi kim loại và nhá»±a. Khá»›p giả cement được gắn vào xương bằng má»™t loại keo epoxy. Khá»›p giả phi cement được gắn vào xương bằng má»™t loại lưới tốt trên bá» mặt để cho xương phát riển mào lưới và gắn tá»± nhiên vào khá»›p giả.
Khá»›p giả (khá»›p gối nhân tạo) bao gồm 3 thành phần sau:
• Thành phần xương chày để thay đầu xương chày.
• Thành phần xương Ä‘ùi để thay hai lồi cầu xương Ä‘ùi và rãnh xương bánh chè.
• Thành phần xư |