Mỗi thận được bọc trong một bao xơ và gồm có một lớp vỏ bên ngoài và phần tủy ở bên trong. Thành phần hoạt động chính của thận là cả triệu những đơn-vị-thận (nephron) ở trong vỏ và tủy thận. Ðây là một hệ thống những ống lọc nhỏ li ti, có khả năng lọc rất tinh vi, công hiệu.
Dưới con mắt thường, đơn-vị-thận trông giống như những hạt cát. Khi nhìn qua kính hiển vi, chúng có hình dáng của những con sâu, đầu to với nhiều ống vòng soắn suýt lấy nhau (cuộn tiểu cầu-glomerulus) và một thân đuôi dài, rỗng ruột. Cuộn tiểu cầu là nơi lọc sơ bộ các chất thải trong máu vào các tiểu quản (tubule) của thận. Mỗi ngày, cả một tấn máu được hai trái thận liên tục thanh lọc. Khả năng này nhiều gấp đôi nhu cầu của cơ thể. Vì thế, khi một trái thận bị suy thì trái thận khỏe mạnh còn lại có đủ sức làm việc nhiều hơn để giúp cơ thể hoạt động bình thường.

Với cả triệu những đơn vị thận để thanh lọc máu như thế, thận có những nhiệm vụ quan trọng như sau:
o
Thải ra khỏi cơ thể những chất độc do sự chuyển hóa thức ăn, những chất độc hại, muối khoáng dư thừa...Nếu không được thải trừ ra ngoài thì các chất này sẽ gây ra nhiều bệnh lý cho nhiều cơ quan, bộ phận con người, đôi khi dẫn tới tử vong. Ure là chất thải chính của sự chuyển hoá chất đạm và được sản xuất ở gan, chuyển sang máu rồi được thận bài tiết ra ngoài cơ thể. Số lượng trung bình của ure trong máu là từ 8-25mg/100ml, trên mức độ này là có hại cho cơ thể.
o Duy trì số lượng nước trong cơ thể ở mức hằng định dù là lượng nước nhập vào cơ thể lúc nhiều lúc ít. Nếu nhiệm vụ này bị rối loạn, nước sẽ được giữ lại, đưa tới phù toàn thân hoặc ứ nước tại các xoang tự nhiên của cơ thể như xoang màng bụng, xoang màng phổi v.v… Mỗi ngày có khoảng từ 160 tới 180 lít nước chạy qua thận nhưng chỉ có từ 1-1.5 lít được thải ra ngoài (nước tiểu). Khoảng 98% nước được thận tái hấp thụ và đưa trở lại máu.
c-Giữ lại các chất dinh dưỡng trong huyết tương như acid amine, chất đạm, glucose, khoáng chất.
o Ðiều hòa sự cân bằng giữa acid và kiềm trong các dung dịch cơ thể.
o Duy trì sự cân bằng các chất khoáng như potassium, sodium... Nếu chỉ hơi cao potassium là đã đủ làm cho tim ngưng đập
o Sản xuất các chất kích thích tủy tạo hồng huyết cầu, như chất erythropoietin.
o Giữ huyết áp bình thường. Rất nhiều trường hợp cao huyết áp là hậu quả của thận suy.

Nguyên nhân gây suy thận

Suy thận khi khả năng lọc máu của tiểu cầu thận bị rối loạn hoặc ngưng hoạt động. Suy thận có thể là cấp tính hoặc mãn tính.

o  Suy thận cấp tính xẩy ra rất nhanh do choáng, huyết áp đột nhiên xuống rất thấp khi cơ thể bị chấn thương nặng, do biến chứng của phẫu thuật, nhiễm khuẩn huyếtv.v…. Ðây là một tình trạng rất nghiêm trọng cần được điều trị liên tục tại bệnh viện. Tuy nhiên, trong nhiều trường hợp, thận có thể phục hồi khả năng hoạt động sau vài tuần hoặc vài tháng, sau cơn hiểm nghèo.
o  Suy thận mãn, khả năng lọc máu của thận giảm từ từ và thường là do hậu quả của một số bệnh như viêm thận tiểu cầu, tiểu đường, cao huyết áp, thận đa nang v.v..... Khi khả năng lọc của thận chỉ còn từ 5 tới 10% thì thận đi vào giai đoạn cuối và cần phải lọc thận nhân tạo hoặc ghép thận.

Một số nguyên nhân

o  Nguyên nhân ở phía trước thận như sự giảm khối lượng nước ngoài tế bào trong các trường hợp bỏng nặng, đi tiểu nhiều, xuất huyết, bụng báng nước, giảm dung lượng máu vì bệnh tim hoặc do nhiễm độc máu, suy chức năng gan, tác hại của một số hóa chất, dược phẩm v.v…
o  Nguyên nhân tại thận trong các bệnh của bệnh thận, do nhiễm trùng thận, chấn thương thận, do tác dụng có hại của hóa chất dược phẩm lên thận, trong bệnh tiểu đường, cao huyết áp ..Sử dụng quá nhiều và quá lâu các loại thuốc chống đau như aspirin, phenacetin...là một trong những nguyên nhân thường thấy.
o  Nguyên nhân sau thận như sạn thận, tắc nghẽn ống dẫn tiểu, rối loạn các khả năng của bàng quang, viêm tuyến tiền liệt v.v…

Triệu chứng của suy thận

o  Chất ure, creatinine trong huyết tương tăng cao, mất cân bằng giữa nước và các chất điện giải, kali tăng cao, calci giảm, chất đạm thất thoát...Ure là sản phẩm phân hủy chính trong sự chuyển hóa của chất đạm và được thận lọc bài tiết ra ngoài. Sự gia tăng ure trong máu khi bị suy thận sẽ đưa tới buồn nôn, ngủ lịm, suy nhược cơ thể ...và có thể tử vong nếu không được điều trị.
o  Thiếu máu, thận bài tiết ra hormon erythropoietin để kích thích tủy xương sản xuất hồng huyết cầu. Khi thận suy, hormon này giảm và đưa tới thiếu hồng cầu. Hồng cầu chở oxy tới các tế bào. Thiếu oxy, tế bào không sử dụng được năng lượng, do đó người bệnh dễ bị mệt mỏi, da xanh nhợt. Thận nhân tạo không phục hồi được khả năng sản xuất kích thích tố này của thận.
o  Loạn dưỡng xương thường thấy ở 90% bệnh nhân suy thận đặc biệt là người cao tuổi và phụ nữ trong thời kỳ mãn kinh. Nguyên đưa tới loạn dưỡng xương là thận không duy trì được mức độ bình thường của calcium và phosphore trong máu. Xương trở nên mỏng, yếu, thay đổi hình dạng và dễ gẫy.
o  Rối loạn giấc ngủ. Rối loạn này rất thường thấy ở người suy thận, lọc máu. Bệnh nhân luôn luôn ở trong tình trạng mệt mỏi, nhức đầu, ngây ngất, buồn rầu, rối loạn giờ giấc ngủ, đau nhức cơ thể, bồn chồn...
o  Ðau nhức xương khớp vì chứng thoái hóa dạng tinh bột amyloidosis, chất đạm trong máu lên cao, đóng vào khớp xương và gân gây đau nhức, cứng khớp..

LỌC THẬN NHÂN TẠO TẠI BỆNH VIỆN HOÀN MỸ CỬU LONG

Khoa lọc thận nhân tạo

Khoa Lọc thận nhân tạo bệnh viện Hoàn Mỹ Cửu Long được thành lập, là một khoa chuyên ngành gồm các bác sĩ và điều dưỡng chuyên khoa lọc thận.
Khoa Lọc thận nhân tạo ở tầng 4 của toà nhà bệnh viện, gần khoa Nội Nhi. Khoa được trang bị 20 máy lọc thận thế hệ mới hiệu Dialog + với màn hình cảm ứng chạm (Touch Screen), máy có thể chạy liên tục 10 giờ, thông tin về bệnh nhân được lưu trữ trong chip – card hoặc điã vi tính, máy tự động test trước khi hoạt động, đảm bảo nguồn điện hoạt động liên tục.

Lọc thận nhân tạo là phương thức trị liệu rất hữu hiệu để mang lại sức khỏe cho người bị suy thận.

Lọc thận nhân tạo được áp dụng khi khả năng hoạt động của thận chỉ còn khoảng từ 5 tới 10% so với mức độ bình thường. Suy thận cấp không đáp ứng với điều trị thì lọc thận nhân tạo có thể được áp dụng trong một thời gian ngắn cho tới khi thận hoạt động trở lại. Suy thận mạn thì phải lọc thận nhân tạo suốt đời, nếu không được ghép thận.

Mục đích của lọc thận nhân tạo là để:

- Thải trừ chất thải, muối khoáng và nước dư thừa trong máu, tránh ứ đọng trong cơ thể
- Duy trì huyết áp ở mức bình thường
- Giữ thăng bằng chất điện giải trong máu.

Hệ thống lọc thận nhân tạo đầu tiên được phát minh và đưa vào áp dụng trong thế chiến thứ II. Máu được dẫn qua một ống làm bằng màng bán thấm, nhúng trong một dung dịch nước rửa máu (dialysate). Màng bán thấm để các phân tử nhỏ như chất ure v.v… chạy qua và máu sạch được truyền trở lại cơ thể. Trong những thập niên vừa qua, lọc thận nhân tạo đã được cải tiến với nhiều hiệu năng và dễ dàng sử dụng hơn.

Nguyên tắc của sự lọc thận nhân tạo

Máu từ cơ thể được dẫn vào một hệ thống lọc đặc biệt gọi là dialyser hoặc “thận nhân tạo”. Dung dịch rửa máu (dialysate) được cho lưu hành xung quanh thận nhân tạo để lấy ra các chất phế thải ure, creatinine ... Máu sạch chứa tế bào máu, chất dinh dưỡng được đưa trở lại cơ thể. Việc đưa máu ra vào cơ thể hơi phức tạp hơn. Thường có hai kim, một kim để lấy máu ra khỏi cơ thể và một kim dẫn máu trở lại cơ thể. Có ba cách để tạo ra nơi cắm kim cho việc lọc máu:

o   Tạo ra một lỗ rò vĩnh viễn (fistula) giữa một động mạch và một tĩnh mạch, máu vào tĩnh mạch nhiều hơn, mạnh hơn, lớn hơn và chịu đựng được sự cắm kim chích thường xuyên trong việc lọc máu. Hai kim được cắm vào lỗ rò: một để hút máu từ cơ thể đưa tới máy lọc, một để đưa máu sạch trở lại cơ thể. Việc thực hiện lỗ rò này phải được dự trù trước và đôi khi phải cần thời gian cả năm vết nối mới lành và mới sử dụng được lỗ rò. Thường thường lỗ rò được làm ở cẳng tay, đôi khi ở cánh tay, phía tay ít dùng trong công việc hằng ngày. Cách này được phổ biến vì ít gây khó khăn lại dùng được lâu hơn

o Tạo ra một cầu nối giữa tĩnh mạch và động mạch bằng một ống nhựa tổng hợp, có nhiệm vụ như một tĩnh mạch, máu ra vô qua cầu nối này.

o Trường hợp cấp bách, dùng một ống nhựa cắm vào tĩnh mạch ở cổ, ngực hoặc dưới bẹn để máu ra vô...

Mỗi lần lọc máu, kim có thể được cắm vào cùng chỗ với lần trước hoặc theo kiểu nấc thang từ dưới lên tên rồi ngược lại. Trong cả ba phương thức vừa kể, một số rủi ro có thể xảy ra như nhiễm trùng, máu chẩy chậm vì huyết cục ở chỗ cắm kim.

Bệnh nhân nên lưu ý chăm sóc nơi cắm kim:

   o Bảo đảm là chuyên viên kiểm soát nơi cắm kim trước khi điều hành máy lọc.
   o Giữ gìn nơi cắm kim luôn luôn sạch sẽ
   o Chỉ sử dụng chỗ cắm kim cho việc lọc máu chứ không phải cho việc tiêm thuốc trị bệnh khác.
   o Khi đo huyết áp, đừng đặt bao lên trên chỗ cắm kim.
   o Không mang nữ trang trên chỗ cắm kim.
   o Ðừng nằm đè lên chỗ cắm kim
   o Ðừng nâng mang vật nặng với cánh tay có chỗ cắm kim.
   o Ðếm nhịp tim đập mỗi ngày tại mạch máu nơi cắm kim

Lọc thận nhân tạo được thực hiện tại bệnh viện, lịch trình lọc thận nhân tạo không thay đổi sẽ là ba lần một tuần. Bệnh nhân có thể chọn những ngày thứ Hai, thứ Tư và thứ Sáu hoặc thứ Ba, thứ Năm và thức Bẩy trong tuần, buổi sáng hoặc buổi chiều, nhưng nên nhớ là thời gian mỗi lần lọc máu kéo dài từ 3 tới 5 giờ.

Chế độ dinh dưỡng

Bệnh nhân bị suy thận đều cần tuân theo một chế độ dinh dưỡng đúng. Chế độ này sẽ giúp bệnh nhân duy trì một sức khỏe tốt và giúp sự lọc thận nhân tạo được thành công hơn. Mỗi bệnh nhân có một quy chế ăn uống riêng về các chất dinh dưỡng như nước, các muối khoáng potassium, sodium, phosphore, chất đạm... Các chuyên viên dinh dưỡng có thể giúp bệnh nhân lựa chọn một chế độ dinh dưỡng thích hợp với tình trạng sức khỏe và bệnh trạng của mình.

o Bệnh nhân cần lưu ý tới lượng nước tiêu thụ hằng ngày. Với thận suy mà sử dụng quá nhiều nước sẽ đưa tới ứ nước, tăng huyết áp, tim phải làm việc nhiều hơn.

o Khi bị suy thận, bệnh nhân thường được bác sĩ khuyên giới hạn tiêu thụ chất đạm, để giảm thiếu chất thải ure. Khi lọc máu, bệnh nhân lại được khuyến khích nên sử dụng nhiều hơn các loại chất đạm có phẩm chất tốt từ thịt, cá, gà vịt...vì các chất đạm này tạo ra ít ure hơn.. Lý do là cơ thể cần nhiều chất đạm để tăng cường sức khỏe

o Muối ăn cần được hạn chế để tránh giữ nước trong cơ thể và để tránh tăng huyết áp.

o Potassium thường lên cao trong thời gian giữa hai lần lọc máu và gây ra rối loạn nhịp tim, đôi khi đưa tới ngưng tim. Ðể giữ mức potassium bình thường trong máu, nên bớt ăn thực phẩm có nhiều khoáng này như chuối, cam, trái cây khô...

o Giới hạn thực phẩm có nhiều phosphore như sữa, pho mát, đậu khô.., vì khi dư thừa, khoáng này sẽ lấy calcium từ xương, làm cho xương yếu, ròn, dễ gẫy.

o Lọc thận nhân tạo đôi khi cũng lấy đi một vài loại sinh tố, khoáng chất của cơ thể. Bác sĩ sẽ chỉ định những chất nào mà người bệnh cần dùng thêm.

o Người bệnh cũng cần sắp xếp lại nếp sống cho thoải mái, bớt căng thẳng tinh thần, giới hạn các chất có thể gây hại cho thận nói riêng và toàn cơ thể nói chung...

o Người bệnh cũng có thể tiếp tục công việc thường lệ, sau khi đã làm quen với sự lọc thận nhân tạo, nhưng nên tránh các công việc nặng.


Liên hệ

   Tư vấn chuyên môn:
       o BS Nguyễn Hoàng Phong, ĐTDĐ: 0946.461.500
   Chăm sóc khách hàng:
       o Cô Lê Thị Kim Phụng - Điện thoại: 0710.917.901 (100, 101) 

Thời gian làm việc

  Thứ Hai đến Thứ Bảy 
      o Buổi sáng: 7 giờ 00 – 11 giờ 30 
      o Buổi chiều: 12 giờ 30 – 16 giờ 00
  Chủ Nhật và Ngày lễ
      o Buổi sáng: 7 giờ 00 – 12 giờ 00
      o Buổi chiều: nghỉ